Greenrose01′s Blog

“Effectief leren in de les” basisvaardigheden voor docenten

H1: Directe instructie

Het doel van directe instructie is de leerling helpen nieuwe informatie of standaardvaardigheden te verwerken, te integreren en uit te breiden. De leiding van deze lessen liggen bij de docent.

Tijdens de instructiefase van mijn les bespreek ik als docent de nieuwe lesstof met de leerlingen. Tijdens dit leergesprek waarin de leerlingen eerst moeten luisteren en daarna vragen kunnen stellen is het mijn bedoeling door aansluiting bij de belevingswereld de nieuwe stof te integreren. De leerlingen die de nieuwe lesstof snel begrepen hebben kunnen meteen aan het werk gaan. Door te vragen welke leerlingen na de eerste les het begrepen hebben, zie ik dat er een aantal leerlingen naar hun plaats vertrekken om verder te werken. De andere leerlingen blijven voor het bord zitten voor meer uitleg. De andere leerlingen blijven dus nog voor extra instructie. Wanneer iedereen aan het werk is, loop ik wel even langs bij de leerlingen die eerder begonnen zijn met het werk, om te zien of zij mijn hulp nog kunnen gebruiken. Ik kan dan meteen ook door middel van vragen en zien hoe een opgave gemaakt is, of de leerling nog problemen heeft of niet. Ik vind het een hele uitdaging om voorbeelden te vinden die de leerling kan vatten, waardoor zij weer verder kan. De leerlingen zijn ook nauw betrokken en kunnen zelf voorbeelden aandragen. Wanneer een leerling komt met zijn eigen uitleg en deze niet helemaal juist is zal ik toch het voorbeeld gebruiken en door middel van vragen proberen te sturen naar de juiste oplossing.

Soms vind ik het lastig om na te gaan welke leerlingen wat hebben geleerd, vooral wanneer ik merk dat het gehele lesuur intensief wordt gewerkt, dan vind ik het lastig om de les stop te zetten voor de evaluatie. Ik heb het idee dat de leerlingen de opgegeven sommen wel begrijpen wanneer zij hard doorwerken. Ik zal denk ik wat meer moeten letten op de sleutelbegrippen “ individuele aanspreekbaarheid en zichtbaarheid” met het accent op zichtbaarheid. Het is voor mij niet altijd even duidelijk hoe de leerling de leerstof verwerkt, welke denkstappen er genomen worden in het bijzonder bij complexe problemen.

“Effectief leren in de les” basisvaardigheden voor docenten

H2: Directe instructie, de lespraktijk in fasen

In de start fase van de les zijn de eerste paar minuten nog erg rommelig. Leerlingen die nog spullen uit hun kluisjes moeten halen. Niet iedereen zit nog om zijn plaats. Leerlingen die nu al aandacht van mij vragen door bij binnenkomst meteen vragen af te vuren. Wanneer ik naar het bord loop en de datum erop schrijf met de klas die ik lesgeef dan merk ik dat het al wat rustiger wordt. Zodra ik mij omdraai en zeg dat ik nu wil beginnen, heb ik de aandacht en dan kan ik beginnen aan de uitleg. De leerlingen luisteren vrij snel naar wat ik te zeggen heb omdat ik op school bekend staat als de docent die zeer streng kan zijn wanneer je niet luistert naar opdrachten of uberhaubt wanneer ik iets te melden heb. De leerlingen weten dat luisteren ook een vorm is van respect tonen voor elkaar. Zo zal ik als docent ook luisteren naar mijn leerlingen. Door hier consequent mee te zijn, hebben de leerlingen in de gaten dat luisteren naar JS (zo wordt ik op school genoemd) beter is dan dit niet te doen. In het begin van het schooljaar leg ik ook altijd mijn regels uit en vertel erbij waarom ik deze regels belangrijk vind. Wanneer jij denkt deze regels te overtreden dan zal je de consequenties ervan moeten aanvaarden. Doordat ik consequent , streng maar volgens de leerlingen ook rechtvaardig ben en er altijd ben wanneer je mijn hulp vraagt, verwerf ik vrij snel het resptect van de leerlingen en luisteren ze ook vrij snel naar wat ik te melden heb.

In de uitleg fase: Voordat ik begin met het uitleggen van de lesstof, vertel ik de leerlingen eerst waar ik het over wil gaan hebben. Ik geef de leerlingen die aantekeningen willen maken tijd om de spullen te pakken.

Dan leg ik kort uit wat ze moeten kennen, laat leerlingen enkele oefeningen op het bord doen. Vraag wie nu al verder kan, want die mogen dan zelfstandig verder werken met behulp van hun werkplanner. De rest luistert verder naar meer voorbeelden die de stof nog meer moet verhelderen.

Hoe check ik dat de stof begrepen is?

Omdat de leerlingen de rekensom op het bord moeten uitrekenen, merk ik meteen waar de schoen wringt. Wanneer een leerling vast loopt dan neemt een andere leerling, die denkt wel de oplossing te weten, de pen over en maakt het probleem af. Dan bekijken wij of er meerdere oplossingen mogelijk zijn en of de oplossing die gemaakt is, goed gedaan is. Door deze manier weet ik van diverse leerlingen waar er nog problemen zijn maar lang niet van alle leerlingen. Daarom last de wiskundesectie regelmatig so’s in die daarna uitgebreid weer besproken worden nog voordat de toets gemaakt wordt. Ik geloof niet dat je altijd zal weten of alle leerlingen binnen een bepaalde les de lesdoelen hebben bereikt. Sommige leerlingen beginnen pas het probleem te begrijpen na diverse herhalingen. Ik vraag mij dan ook af of er een manier is waardoor je zichtbaarheid krijgt in het leren van alle leerlingen?

Individueel of samen werken: Het grootste deel van de lestijd besteden de leerlingen individueel of in groepjes met het maken van de sommen uit de methode, of het werken op de computer. Dit is voor mij de tijd dat ik extra aandacht geef aan leerlingen die nog extra uitleg nodig hebben. Ook ga ik langs de groepjes om te vragen of er nog vragen zijn en of de leerlingen verder kunnen met het werk. Daarna ga ik zitten en houd het overzicht. Regelmatig komen leerlingen hulp vragen en bied ik op dat moment individuele hulp.

De afronding: Omdat wij werken met het VUT model is het de bedoeling dat wij weer klassikaal afsluiten en de les evalueren. Hier heb ik vaak moeite mee. Niet met het evalueren maar met het werk stil te leggen en iedereen weer klassikaal bij elkaar te laten komen. Vaak zijn de leerlingen zo intensief bezig dat ik het zelf vervelend vind om hen te storen. Wanneer ik dan toch tot het evalueren kom, zijn we door onze lestijd heen.